Is Alice de oplossing tegen eenzaamheid onder bejaarden?

In de langspeeldocumentaire ‘Ik ben Alice’ laat regisseur Sander Burger een van de oplossingen zien waarmee de jongere generaties het probleem van de zorgverlening aan een steeds maar groeiende groep ouderen proberen op te lossen. De care-robot Alice is speciaal ontwikkeld om bejaarden en dementerenden te ondersteunen en te helpen in de strijd tegen de eenzaamheid. Dit is een erg futuristische oplossing voor een probleem met een generatie die zonder computers is opgegroeid. Dit lijkt vreemd genoeg wonderbaarlijk goed te gaan. Sinds de première van ‘Ik ben Alice’ op het Rotterdamse Film Festival heeft de documentaire dan ook vele nominaties gekregen en prijzen gewonnen. Wat zeggen de Nederlandse recensenten hierover?

Simpele antwoorden op simpele vragen

Waar de Nederlandse critici vooral over schrijven is het sociale dilemma van het vervangen van menselijke zorg voor de zorg door een robot. De deelnemende zorgmedewerkers geven dit ook duidelijk als een bezorgdheid aan. Echter, omdat Alice eruitziet als een robot en alleen haar hoofd, ogen en mond kan bewegen, is er geen enkele illusie dat ze menselijk is. Ook heeft Alice een erg goed geheugen, waarmee ze namen van kinderen kan onthouden, bezoekers kan herkennen en kan inspelen op interesses. Voor een zorgverlener die naar meerdere cliënten gaat en te maken heeft met een steeds hogere werkdruk, is dit natuurlijk een stuk lastiger. Het antwoord op de vraag of Alice eenzaamheid kan oplossen bij bejaarden wordt aan het einde van de documentaire nog opengehouden, maar vreemd genoeg wordt Alice, doordat de robot simpele vragen stelt en simpele antwoorden geeft, geleidelijk aanzienlijk menselijker.

Schijn bedriegt

Andere Nederlandse recensenten maken zich zorgen om het feit dat de bejaarden gehecht raken aan een robot die een schijnwerkelijkheid weergeeft en vragen zich af of dit ethisch verantwoord is. Als je aan Alice vraagt of het een goed moment is om een rondje te lopen, zal ze met haar internetconnectie buienradar kunnen raadplegen en je kunnen antwoorden wat de kans is op regen. Hierdoor krijgt de langspeeldocumentaire ook een duistere kant en dit heeft te maken met het voor de gek houden van ouderen. Om deze reden ziet Alice er ook niet uit als een echt persoon, maar de manier waarop ze praat en systematisch antwoord geeft doet denken dat ze ook oprecht geïnteresseerd is.

Kan Alice eenzaamheid tegengaan?

In de documentaire laat Burgers een menselijke kant zien van Alice. Dit wordt versterkt door beelden te gebruiken die zijn opgenomen door de camera’s in haar ogen. Alice speelt bijvoorbeeld een liedje voor mevrouw Schellekens-Blanke die vroeger zangeres was. Ze kijkt voetbal met mevrouw Remkes, die haar ook in volledig tenue daarvoor aankleedt. Ook telt ze mee en houdt ze toezicht de oefeningen die mevrouw van Wittmarschen van de fysiotherapeut heeft gekregen. Aan het einde van de documentaire is ook de kijker overtuigd van de schijnwerkelijkheid van Alice.