Ouderdom en dementie; probeer de situatie te begrijpen

In de documentaire ‘Ik ben Alice’ probeert regisseur Sander Burger een beeld te scheppen van hoe jongere generaties de problemen met de steeds grotere groep ouderen die zorg nodig heeft probeert op te lossen. In een wereld van bezuinigingen en groeiende werkdruk, wordt een care-bot geïntroduceerd genaamd Alice. Drie alleenstaande vrouwen van boven de 80 doen mee aan een experiment en krijgen regelmatig een bezoekje van de robot.

Deze heeft een erg goed geheugen en kan dus liedjes voor iemand spelen die iets voor die persoon betekenen, kan meejuichen tijdens een voetbalwedstrijd en aanmoedigen en meetellen terwijl je lichamelijke oefeningen aan het doen bent. De documentaire laat een contrast zien tussen het menselijke aspect dat Alice weet te brengen, terwijl ze natuurlijk gewoon een technisch hoogstaande gadget is. Maar wat is ouderdom precies, wat is dementie en hoe moeten we met zijn allen omgaan met het probleem van de groeiende groep hulpbehoevende ouderen?

Wat is ouderdom?

De documentaire brengt natuurlijk een groot probleem aan de orde. Hoe kan het dat Alice uiteindelijk zo positief ontvangen wordt terwijl de kwaliteit van de zorg door personen achteruit gaat. De beste manier om dit te begrijpen is door vast te stellen wat ouderdom precies is, wat dementie is en hoe dit invloed heeft op iemands gedrag. Met deze informatie is Alice ook geprogrammeerd. Ouderdom wordt omschreven als alle leeftijden die dicht in de buurt zitten, gelijk zijn aan of hoger zijn dan de gemiddelde levensverwachting. Bij ouderdom komen veel klachten kijken. Zo zijn ouderen vatbaarder voor ziektes dan jongeren, maar zijn de problemen vaak meer op het sociale gebied te vinden. Het omgaan met het stoppen met werken en met pensioen gaan, eenzaamheid en discriminatie is voor vele ouderen vaak een groot probleem. Ook komt dementie veel voor en daarbij een grote angst om je geheugen en uiteindelijk je mentale gezondheid te verliezen.

Ouderen begrijpen

Als je wilt weten hoe je met ouderen moet omgaan, kun je eerst kijken wat de kenmerken zijn van ouderdom. Ouderen passen zich vaak makkelijk aan, maar dit kan zijn als gevolg van het angstgevoel waardeloos en onbekwaam te zijn. Hier komt ook een voorzichtigheid bij kijken en vaak depressie. Als resultaat zijn ouderen dan ook erg gesteld op hun routine, omdat ze zich dan veilig en geborgen voelen en controle hebben over de situatie. Een gevoel van angst om het slachtoffer te worden van een misdrijf is erg gewoon onder ouderen, ook al komt dit statistisch gezien veel minder voor. Dit is het directe gevolg van het verliezen van kracht en controle over het lichaam. Daarnaast kan er sprake zijn van dementie en geestelijke stoornissen, vooral te maken met geheugenverlies wat ook weer depressie, psychose en agressie kan veroorzaken.

Veel voorkomende misverstanden

Wat vandaag de dag veel gedacht wordt over ouderen blijkt vaak niet waar te zijn. Het feit dat we ervan uitgaan dat ouderen in ieder geval één familielid hebben die voor ze kan zorgen, is in een kwart van de gevallen niet terecht. Daarnaast wordt vaak als vanzelfsprekend genomen dat ouderen activiteit en sociale contacten nodig hebben om gelukkig te zijn, terwijl dit ook niet zo blijkt te zijn. Ouderen zijn vaak net zo gelukkig zonder sociale bezigheden als met. Daarom is het belangrijk dat je oudere mensen niet negeert en in je achterhoofd houdt dat het goed mogelijk is dat deze niemand meer hebben om voor ze te zorgen. Ook mensen met dementie reageren soms onverwachts en hier moet je op voorbereid zijn. Om ze beter te doen voelen hebben ze dit niet per se sociale contacten nodig, of bepaalde activiteiten, maar wel iemand die de situatie begrijpt en die ze geruststelling kan geven. Een simpel antwoord op de vraag of het gaat regenen is vaak al voldoende.

Dementie en ouderdom

Dementie zelf is geen ziekte, maar een overkoepelende term voor een groot aantal symptomen, vooral te doen met geheugenverlies, maar ook problemen met communicatie, visuele perceptie, redenatie en het rationeel beoordelen van situaties. Ook het concentratievermogen kan erg achteruitgaan. Veel oudere mensen krijgen hier op een gegeven moment last van en in 60 tot 80 procent van de gevallen leidt dit tot een diagnose van Alzheimer.

Ook komt geheugenverlies vaak voor bij mensen die een beroerte hebben gehad. Deze symptomen beginnen geleidelijk en worden steeds erger en worden veroorzaakt door beschadigingen in de hersencellen. Door deze beschadigingen kunnen de cellen niet goed meer met elkaar communiceren waardoor gedachten, gedrag en gevoelens worden beïnvloed. Op dit moment is er geen kuur tegen dementie, maar kan het met medicatie wel aardig goed worden onderdrukt en behandeld. Onder ouderen is de angst om het geheugen te verliezen erg groot.

Omgaan met iemand die aan dementie lijdt

Heb jij iemand in je nabije omgeving die aan dementie lijdt, dan kan je deze op bepaalde manieren behandelen. Het is belangrijk dat je stemmingswisselingen herkent en niet laat escaleren tot agressiviteit. Dit doet deze persoon niet uit persoonlijke overwegingen en kan door allerlei oorzaken ontstaan. Vaak heeft dit te maken met angst. Door begrip te tonen, hier niet tegenin te gaan en een afleiding te zoeken, kun je deze persoon geleidelijk over deze angsten heen helpen.

Het kan ook zijn dat degene met dementie ineens niet begrijpt waar hij of zij is. Dan willen deze mensen vaak graag naar huis en kan je het beste even een rondje gaan lopen of een boodschap met ze gaan doen.

Wat je zeker moet laten is erop ingaan en een discussie beginnen. Dementie is een probleem in de hersenen en mensen die hieraan lijden zullen dit niet kunnen begrijpen.

Mensen met dementie zijn ook niet in staat situaties goed in te schatten, wat kan resulteren in valse beschuldigingen. In deze situaties kun je het beste begripvol zijn en met het verhaal meepraten. Wederom heeft in discussie gaan geen enkele uitwerking en zal dit de situatie alleen maar verslechteren. Vergeet niet dat deze mensen vooral bang zijn en dat veel gedrag uit die gevoelens voortkomt. Door je rustig op te stellen, geruststellend te praten en te proberen de persoon weer in een comfortabele zone te brengen, maak je jezelf het leven makkelijker en help je de ander door een nare situatie heen.